× Dashboard Helpdesk FAQs
Sturen op doelen in de landbouw: wensbeeld of werkelijkheid?

KPI's natuur en landschap: praktijkervaringen, informatiebronnen en gedachten over de toekomst

Terugblik

Carleen Weebers (BoerenNatuur) presenteerde in de workshop 'KPI's Natuur en landschap: ervaringen uit de praktijk, analyse en gedachten over de toekomst' een boeiende samenvatting van de eerste pilotprojecten in Nederland rondom groene KPI's. Voor de KPI-projecten is onder andere samengewerkt met Stichting Biodiversiteitsmonitor, een aantal provincies en diverse agrarische collectieven. Als eerste zijn de KPI's Natuur en Landschap en de KPI Kruidenrijk Grasland getest aan de hand van praktijkervaringen met melkveehouders en akkerbouwers. Momenteel wordt er ook gewerkt aan een methode voor KPI Connectiviteit (groen-blauwe dooradering, streek-eigen). Door het intekenen van de BBM-pakketten (Beheerpakketten BiodiversiteitsMonitor) konden de eerste groene KPI's al berekend worden. Deze berekeningen konden vervolgen door alle deelnemers worden ingezien om een duidelijk beeld te hebben waar er per bedrijf nog kansen voor verbetering liggen. Voor boeren in transitie worden ook de stappen tussendoor vastgelegd.

Uit eerste analyse van praktijkervaringen blijkt dat de meeste boeren het leuk vonden mee te werken aan groene KPI's, maar dat het intekenen van huidige beheer nog beter kan, en dat vergoeding voor meer beheer van natuur en landschap noodzakelijk is. KPI Natuur en Landschap was over het algemeen breed inzetbaar, KPI Kruidenrijk Grasland leende zich met name voor ondernemers in de melkveehouderij. De BBM-pakketten bleken goed toepasbaar op het landelijk gebied, al was er soms nog wat verduidelijking van de beschrijving van de pakketten nodig. Vooralsnog zijn de BBM-pakketten ingedeeld in 5 categorieën: Graslandbeheer, Weidevogelbeheer, Ecologisch water- en bodembeheer, Akkerbeheer, Landschapsbeheer, en Erfbeheer. Zes pakketten Akkerbeheer zijn ook al in gebruik, maar deze behoeven nog verbetering. Wegingen van de BBM-pakketten zijn gebaseerd op inkomstenderving van de boer, gegrond op de aanname dat lagere productie zal leiden tot hogere biodiversiteitswaarde. Op verzoek van de praktijk en Stichting Biodiversiteitsmonitor zullen de BBM-pakketten en wegingen voor 2022 worden geactualiseerd.

Belangrijke Lessons learned:
- Deelnemers willen graag een beloning voor hun beheer. Deze moet voldoende toereikend zijn, 200 euro is niet genoeg. Beloningen kunnen eventueel gestapeld worden.
- Veldinventarisatie vooraf voorkomt frustratie achteraf en geeft inzicht aan deelnemers. Uit één van de projecten bleek dat deelnemers veel BBM-pakketten op de verkeerde plekken hadden gelegd. Deelnemers wisten niet hoe ze er mee om moesten gaan, ondersteuning door het agrarisch collectief helpt hierbij.
- Indien er een beloning is wordt pacht van natuur en landschap en/of ANLb van een collega interessant. Daar moet een bepaalde grens aan zitten, het doel is versterken van biodiversiteit op eigen landbouwgrond. Het gaat om het meten van natuurinclusieve landbouw, niet om het meten van bestaande natuur (NNN).
- KPI Natuur en landschap en de Milieu KPI's meten alleen per bedrijf. Regionale en gebiedsgerichte afstemming/sturing is erg belangrijk maar hoe ga je daarmee om (bijvoorbeeld in een KPI connectiviteit)?
- Milieu KPI's: KPI Klimaat (CO2 per liter ipv per ha) en KPI Eiwit van eigen land werken soms tegengesteld aan de groene KPI's. Hoe kunnen we dat met elkaar beter maken zodat het wel werkt?
- Er zit wat overlap de verschillende KPI's (bijvoorbeeld bodembeheer) en de ecoregelingen.

Na de presentatie werd een drietal stellingen voorgelegd aan de deelnemers waaruit een levendige discussie ontstond. Over eerste stelling; 'Wat te doen met gedeeltelijke overlap in KPI's en ecoregelingen' is vrijwel iedereen het met elkaar eens. Overlap is niet erg, en indien er teveel overlap is kan er vanaf 2023 bijgestuurd worden. Bij de tweede stelling; 'KPI connectiviteit van belang' waren de meningen een stuk meer verdeeld. Dat het aansluiten van maatregelen zinvol is, daar is iedereen het wel mee eens, maar hoe deze aansluiting het beste ingevuld kan worden kan verschillen. Bij de derde stelling; 'Hoe stimuleer je maatregelen voor natuur en landschap op eigen landbouwgrond' was er een grote meerderheid voor de optie 'een lagere wegingsfactor voor grond niet in eigendom (bijvoorbeeld met een bestemming natuur)'. Nadere discussie over deze stelling leidde tot de conclusie dat er wel aandacht uit moet gaan naar bepaalde pachtvoorwaarde. Stukjes agrarisch natuurbeheer mogen niet worden misbruikt om een gangbaar bedrijf te greenwashen. Zo creëer je een oneerlijke markt waarin pionierende initiatieven moeten opbieden tegen intensieve landbouweigenaren die voor hun boekhouding van de mestafzet een stukje natuurgrond adopteren. Het is alleen nuttig als KPI's gericht zijn op het grote netto effect (dus echt een verduurzaming van de gehele bedrijfsvoering). KPI Connectiviteit kan hier mogelijk in de toekomst in stimuleren.

Wanneer

maandag 29 november 2021 van 11:35 tot 12:20 uur


naar boven